 |
|
Vóór de grote Klokke Roeland begon te beieren, klepperden kleine klokjes een melodisch voorspel dat op een houten speeltrommel was gemonteerd. Dit gebeurde met behulp van drie klokken die samen met de uurklok 'de quadrillon' werden genoemd (ze liggen aan de oorsprong van het Franse woord voor beiaard - 'carillon'). Dit voorspel dat zich elk uur herhaalde, noemden de Gentenaars 'de wekkering' want het zorgde ervoor dat elke stadsbewoner werd wakkergeschud om aandachtig de slagen van de grote klok te tellen. Zo wist iedereen meteen hoe laat het was. Handig, want polshorloges bestonden nog niet en velen konden niet lezen of schrijven. Zo leefden de Gentenaars vanaf de 14de eeuw op het ritme van de beiaard.
In 1659 goot Pieter Hemony een koperen speeltrommel die het houten exemplaar verving. Het mechanisme van zo'n trommel is vergelijkbaar met dat van een muziekdoos en staat in verbinding met het uurwerk van het belfort. De Hemony-trommel behoort tot de grootste en oudste ter wereld. In de jaren tachtig van de 20ste eeuw werd hij gerenoveerd, samen met de 54 klokken die nu warmer en harmonischer klinken dan tevoren. De melodietjes die samen 'de wekkering' vormen, worden om de twee jaar door nieuwe vervangen. Dat gebeurt nog op de middeleeuwse manier: toonstift per toonstift wordt de nieuwe melodie in de speeltrommel geklopt en aangeschroefd. Daar zijn enkele personen een week mee bezig. Traditiegetrouw wordt de speeltrommel daarvoor tijdens de 'Goede Week' voor Pasen stilgelegd, wanneer de klokken naar Rome zijn.
De "verse" melodietjes duren net zoals hun voorgangers maximum dertig seconden en worden beurtelings om het kwartier gespeeld. Alle deuntjes die sinds 1660 'de wekkering' vormden, worden bewaard in het Gentse Stadsarchief. Zo worden de muzikale voorkeuren uit de voorbije eeuwen duidelijk: in de 17de eeuw speelde de beiaard vooral religieuze composities, in de 18de eeuw waren volkse melodieën populair, in de 19de eeuw koos men voor opera en operette en in de twintigste eeuw lag de nadruk op historische en actuele thema's. Welke toon slaat de beiaard in de 21ste eeuw aan?
|
|
